جرم خیانت در امانت قابل گذشت است یا خیر؟

جرم خیانت در امانت قابل گذشت است یا خیر؟ امانت داری یکی از صفت‌های زیبایی است که هر انسانی می‌تواند داشته باشد.

حتی پیامبر گرامی اسلام نیز به امانت داری معروف می‌باشند.

در نقطه مقابل، خیانت در امانت می‌تواند یکی از قبیح‌ترین اعمالی باشد که توسط افراد در جامعه ارتکاب پیدا می‌کند و نظم و اعتماد عمومی را از بین می‌برد.

قانونگذار در همین راستا برای جلوگیری از چنین توالی فاسدی، اقدام به جرم انگاری رفتار خیانت در امانت نموده و برای آن مجازات قانونی در نظر گرفته است.

خیانت در امانت یکی از جرائم علیه اموال در نظر گرفته می‌شود و در خصوص آن دعاوی کیفری بسیاری مطرح می‌گردد.

چرا که نسبت به مالی که بر اساس یک رابطۀ امانی در اختیار شخص قرار گرفته، اتفاق می‌افتد.

بنابراین افشای اسرار اگر چه ممکن است در قوانین، مجازات جداگانه‌ای برای آن در نظر گرفته شده باشد، اما به لحاظ حقوقی خیانت در امانت محسوب نمی‌شود.

مفهوم جرم خیانت در امانت

تعریف جرم خیانت در امانت در ماده ۶۷۴ قانون مجازات اسلامی آمده است.

به موجب این ماده هرگاه اموال منقول یا غیرمنقول، نوشته‌‌هایی از قبیل سفته، چک، قبض و نظایر آن به عنوان اجاره، امانت، رهن، و‌کالت یا هر کار با اجرت یا بی‌ اجرت به کسی داده شود.

بر مبنای آنکه اشیاء مذکور مسترد شود، به مصرف معینی برسد و شخصی که آن اشیاء نزد او بوده آنها را به ضرر مالکین یا متصرفین آنها استعمال، تصاحب، تلف یا مفقود نماید به حبس از ۶ ماه تا ۳ سال محکوم خواهد شد.

اگر کسی که مالی بر اساس یک رابطه امانی به وی سپرده شده، آن مال را تصاحب کند یا بدون اجازه از آن مال استفاده کند، آن را مخفی کند، از دسترسی مالک خارج کند یا اینکه آن مال را از بین ببرد، در همه این موارد مرتکب جرم خیانت در امانت شده است.

در جرم خیانت در امانت، بایست عنصر سپردن احراز شود.

بنابراین اگر کسی که مالی را بر روی زمین پیدا کندو آن را بفروشد مرتکب جرم خیانت در امانت نشده است.

هر چند که ممکن است در قوانین برای آن مجازات دیگری در نظر گرفته شده باشد.

مجازات جرم خیانت در امانت

اگر شخص پس از بررسی ادله در دادگاه، در رابطه با جرم خیانت در امانت مجرم شناخته شد به مجازات مقرر قانونی محکوم خواهد شد.

همانطور که اشاره شد، مجازات این جرم در بادی امر از ۶ ماه تا ۳ سال حبس بوده است.

در ماده ۱۰۴ قانون مجازات اسلامی که توسط قانون کاهش حبس تعزیری در سال ۱۳۹۹ اصلاح شده مجازات جرم خیانت در امانت به ۳ ماه تا ۱ سال و نیم کاهش پیدا کرد.

جرم خیانت در امانت قابل گذشت است؟

بر اساس ماده ۱۰۴ قانون مجازات اسلامی که به موجب قانون کاهش حبس تعزیری مصوب سال ۱۳۹۹ اصلاح شده است، جرم خیانت در امانت قابل گذشت است.

جرائم قابل گذشت جرائمی هستند که به جریان افتادن رسیدگی به این جرائم در دادگستری نیازمند شکایت شاکی می‌باشد.

بدون شکایت شاکی رسیدگی به آنها به جریان نخواهد افتاد.

همچنین در مورد جرایم قابل گذشت اگر شاکی در هر مرحله از رسیدگی حتی اجرای حکم از اجرای مجازات و شکایت خود منصرف شود، رسیدگی به پرونده خاتمه یافته و پرونده مختومه خواهد شد.

نحوه شکایت از جرم خیانت در امانت

با توجه به آنکه متوجه شدیم جرم خیانت در امانت قابل گذشت است پس از اینکه فردی قربانی جرم خیانت در امانت واقع شد، می‌تواند با مراجعه به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی شکواییه‌ای که تنظیم نموده است را ثبت کند تا رسیدگی در دادسرا توسط مقامات قضایی آغاز شود.

البته برای ثبت شکایت نیازمند ثبت نام در سامانه ثنا هستید.

در این مرحله لازم است تا شاکی مدارکی را که می‌تواند وقوع جرم را به اثبات برساند نیز ضمیمه شکواییه خود کند.

همزمان آنها را به مرجع قضایی ارائه دهد تا مقامات قضایی بر اساس ادله موجود مبادرت به رسیدگی کنند.

فرآیند رسیدگی به جرم خیانت در امانت

پس از اینکه شکواییه در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی به ثبت رسید پرونده جهت شروع تحقیقات مقدماتی به دادسرا ارجاع خواهد شد.

مقامات قضایی از قبیل بازپرس و دادیار تحقیقات مقدماتی را تکمیل خواهند نمود.

در صورتی که ادلۀ موجود برای انتساب جرم به متهم کافی باشد، قرار جلب به دادرسی صادر می‌شود.

سپس پرونده برای رسیدگی و صدور حکم به دادگاه کیفری صالح ارجاع خواهد شد.

در صورتی که مقامات قضایی مزبور ادله موجود را برای اثبات وقوع جرم و مجرمیت متهم کافی ندانند، قرار منع تعقیب صادر می‌کنند و پرونده با صدور این قرار مختومه خواهد شد.

البته باید بگوییم که این قرار در ظرف ۲۰ روز قابل اعتراض در دادگاه کیفری صالح می‌باشد.

در صورتی که دادگاه کیفری اعتراض را وارد بداند، قرار را نقض و رسیدگی به پرونده را آغاز می‌نماید.

اگر قرار جلب به دادرسی صادر شود پرونده جهت رسیدگی به دادگاه صالح ارسال خواهد شد.

در دادگاه کیفری، قاضی پرونده ادله ارائه شده را بررسی خواهد نمود و اظهارات طرفین را نیز خواهد شنید.

پس از آن با اعلام ختم دادرسی مبادرت به صدور حکم برائت یا محکومیت خواهد نمود.

این حکم بلافاصله در مقطع بالاتر قابل تجدید نظرخواهی خواهد بود.

در صورتی که حکم صادر شده به هر دلیل قطعی شود، پرونده جهت اجرای حکم به واحد اجرای احکام کیفری ارجاع خواهد شد.

جمع ‌بندی

اصولاً یکی از مهم‌ترین جرائم علیه اموال، جرم خیانت در امانت است.

متاسفانه این روزها ارتکاب این جرم رو به فزونی نهاده است.

با این حال خوشبختانه قانونگذار در قانون مجازات اسلامی برای این جرم مجازات تعیین کرده است.

مجازات این جرم به موجب قانون کاهش حبس تعزیری نصف شد و به ۶ ماه تا یک سال و نیم حبس کاهش پیدا کرد.

برای تحقق جرم خیانت در امانت لازم است که عنصر سپردن احراز شود.

شخص باید مالی را که به او سپرده شده است را تصاحب کند یا از بین ببرد.

جرم خیانت در امانت قابل گذشت است و در صورتی که شاکی شکایت نکند اساساً به جریان نمی‌افتد.

پس از آن با گذشت شاکی در هر مقطع پرونده مختومه خواهد شد.

برای رسیدگی به جرم خیانت در امانت شخص شاکی می‌تواند به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کند و شکایت خود را ثبت کند تا رسیدگی به پرونده در دادسرا آغاز شود.

پس از آنکه قرار جلب به دادرسی صادر شد، دادگاه صالح کیفری مبادرت به صدور حکم خواهد کرد.

متاسفانه با توجه به شرایط اقتصادی کشور و تغییرات فرهنگ مردم، جرم خیانت در امانت در کشور ما به شدت رو به فزونی نهاده است و تا حد بسیار زیادی شایع شده است.

بنابراین چنانچه در این زمینه نیازمند مشاوره حقوقی تخصصی هستید با تیم حقوقی دادفروز در ارتباط باشید.

سوالات متداول

• خیانت در امانت چه تعریفی دارد؟

به طور ساده خیانت در امانت عبارت از آن است که شخصی مال خود را به دیگری امانت بدهد، اما شخص امانت گیرنده یا امین با سوء‌نیت در آن مال تصرفات غیرمجازی نماید.

• مجازات خیانت در امانت چیست؟

به موجب قانون کاهش حبس تعزیری در سال ۱۳۹۹ مجازات جرم خیانت در امانت  به ۶ ماه تا ۱۸ ماه حبس کاهش پیدا کرد.

• جرم خیانت در امانت قابل گذشت است؟

باید بگوییم که جرم خیانت در امانت یک جرم قابل گذشت است.

بدین معنا که بدون شکایت شاکی رسیدگی به پرونده آغاز نخواهد شد.

پس از آن با گذشتن شاکی از متهم در هر مرحله، پرونده مختومه خواهد شد.