اصل استقلال امضاها در اسناد تجاری چیست؟ در زمانه امروز اسناد تجاری کاربرد بسیار زیادی در میان مردم پیدا کردهاند.
کمتر کسی وجود دارد که از اسناد تجاری همچون چک، سفته و برات استفاده نکرده باشد.
چرا که این اسناد در واقع از ابزارهای پرداخت هستند.
مردم برای پرداخت در معاملات از آنها استفاده میکنند تا جایگزین پول نقد شده و به نوعی مشکلاتی که در رابطه با پول نقد از قبیل سختی و ریسک جابجایی دارد را حل میکنند.
از همین رو قانونگذار حمایتهای بسیار ویژهای را از اسناد تجاری مذکور به عمل آورده است.
همچنین اصول خاصی بر آنها حاکم کرده تا افراد بتوانند با استفاده از آن اصول، حقوق خود را استیفا کنند.
بدین ترتیب جایگاه این اسناد تجاری در میان مردم و اعتماد عمومی به آنها افزایش پیدا کند.
یکی از مهمترین اصولی که در رابطه با اسناد تجاری مکررا مورد استفاده قرار میگیرد اصل استقلال امضاها در اسناد تجاری میباشد.
این موضوع یکی از مهمترین اصول حاکم بر اسناد تجاری است و آثار بسیار زیادی بر آن بار میشود.
بنابراین با توجه به دعاوی تجاری لازم است که افراد معنای اصل استقلال امضاها در اسناد تجاری را بدانند و در هنگام صدور یا دریافت اسناد تجاری این اصل را به خاطر داشته باشند تا بعداً در این زمینه دچار مشکل نشوند.
فهرست مطالب
اصل استقلال امضاها در اسناد تجاری چیست؟
یکی از مهمترین اصولی که بر اسناد تجاری حاکم است اصل استقلال امضا در اسناد تجاری میباشد.
بدین معنا است که با توجه به اینکه هر یک از امضاکنندگان سند تجاری از قبیل صادرکننده، ظهر نویس یا ضامنان دارای اراده مستقلی از یکدیگر هستند ایرادات مربوط به رابطه هر یک از آنان نسبت به دیگران تاثیری ندارد.
در هر حال مسئول پرداخت وجه سند تجاری میباشند و ایراد موجود تنها نسبت به رابطه پایه وارد میشود.
به بیان دیگر اصل استقلال امضاها در اسناد تجاری به معنای عدم تاثیر ایرادات مربوط به هر یک از امضاکنندگان سند تجاری نسبت به دیگر امضاکنندگان سند تجاری میباشد.
مثلاً اگر دارنده چک خواستار مطالبه وجه به طرفیت صادرکننده و ظهرنویس چک گردد.
سپس مشخص شود که اساساً از ابتدا، امضای صادرکننده جعلی بوده است.
یعنی این چک به صورت جعلی صادر شده است این امر مانع از آن نخواهد بود که ظهرنویس را مسئول پرداخت سند تجاری بدانیم.
دارنده در هر حال میتواند مبلغ مندرج در چک را از او دریافت نماید.
ظهرنویس نمیتواند به این ایراد استناد نماید.
چرا که او با اراده مستقلی چک را امضا نموده و اینکه اراده نفر قبل از او دارای ایراد بوده تاثیری در این امر ندارد.
یعنی ایراد امضای صادرکننده فقط نسبت به خود او برمیگردد.
سایر امضاکنندگان سند، مسئول پرداخت وجه سند تجاری هستند.
چرا که بر اساس اصل استقلال امضاها در اسناد تجاری هر امضا میبایست کاملاً مستقل و بدون در نظر گرفتن هیچ گونه ارتباطی با سایر امضاها در نظر گرفته شود.
بر این اساس صحیح یا باطل بودن هر کدام از امضاها نمیتواند به سایر امضاها تسری پیدا کند.
وضعیت حقوقی هر امضا به صورت جداگانه در نظر گرفته میشود.
بررسی اصل استقلال امضا در اسناد تجاری
گاهی اوقات صادرکننده، چک را صادر میکند و در اختیار ظهرنویس اول قرار میدهد.
ظهرنویس اول نیز که در آن موقع دارنده چک محسوب میشده به موجب ظهرنویسی چک را به ظهرنویس دوم منتقل میکند.
سپس ظهرنویس دوم نیز چک را به شخص چهارمی منتقل میکند.
در اینجا شخص چهارم که دارنده چک میباشد برای وصول چک به دادگاه مراجعه میکند.
او در این فرایند متوجه میشود که در واقع ظهرنویس اول فاقد اهلیت بوده است.
در چنین شرایطی این ایراد به رابطه او با ظهرنویس دوم و صادرکننده چک بر نخواهد گشت.
او میتواند مبلغ چک را از آنها مطالبه نماید.
چرا که بر طبق مقررات ماده ۲۴۹ قانون تجارت که در مورد چک نیز اجرا میشود، براتدهنده، کسی که برات را قبول کرده و ظهرنویسها در مقابل دارنده برات مسئولیت تضامنی دارند.
دارنده برات در صورت عدم تأدیه و اعتراض میتواند به هر کدام از آنها که بخواهد منفرداً یا به چند نفر یا به تمام آنها مجتمعاً رجوع نماید.
همین حق را هر یک از ظهرنویسها نسبت به براتدهنده و ظهرنویسهای ماقبل خود دارد.
اقامه دعوی بر علیه یک یا چند نفر از مسئولین موجب اسقاط حق رجوع به سایر مسئولیت برات نیست.
اقامهکننده دعوی ملزم نیست ترتیب ظهرنویسی را از حیث تاریخ رعایت کند.
ضامنی که ضمانت براتدهنده یا محال علیه یا ظهرنویسی را کرده فقط با کسی مسئولیت تضامنی دارد که از او ضمانت نمودهاست.
علت وجودی اصل استقلال امضا در اسناد تجاری
یکی از پرسشهایی که مدام از جامعه حقوقی در رابطه با وجود این اصل در اسناد تجاری پرسیده میشود این است که اساساً چرا باید چنین اصلی وجود داشته باشد؟
باید بگوییم که اصل استقلال امضا در اسناد تجاری برای حمایت از دارنده با حسننیت سند تجاری پیشبینی شده است.
زیرا دارنده سند تجاری به ایرادات رابطههای قبلی آگاه نیست.
قانونگذار برای افزایش اعتبار چک در جامعه مجبور بوده که چنین اصلی را به رسمیت بشناسد.
بنابراین برای مثال در همان مثال چک اگرچه کسی که امضای او جعل شده ملزم به پرداخت مبلغ مندرج در چک نیست اما سایر امضاکنندگان با توجه به اینکه میدانستند تعهدی را به عهده میگیرند ملزم به پرداخت مبلغ مندرج در چک هستند.
آنها نمیتوانند به ایراد موجود در رابطه با امضای یک شخص دیگر استناد نمایند.
نتیجهگیری
اسناد تجاری نقش بیبدیلی را در معاملات منعقد شده میان مردم بازی میکنند.
در همین راستا لازم بوده که حمایتهای بسیار ویژهای از این اسناد تجاری و اعتبار آنها به عمل بیاید.
همچنین اصول مختلفی بر اسناد تجاری حاکم شده که یکی از مهمترین این اصول همانا اصل استقلال امضاها در اسناد تجاری میباشد.
از جمله بدین معنا است که هر کدام از امضاکنندگان سند تجاری دارای اراده مستقلی هستند.
همچنین ایرادات موجود در رابطه با یک امضا نمیتواند به سایر امضاها تسری پیدا کند.
فلسفه وجودی اصل استقلال امضاها در اسناد تجاری حمایت از دارنده با حسننیتی میباشد که نمیدانسته است چنین ایرادی در این رابطه وجود دارد.
بنابراین اگر کسی با علم وجود این ایراد مبادرت به قبول سند تجاری نماید این ایرادات در برابر او قابل استناد هستند.
اصل استقلال امضاها در اسناد تجاری یکی از مهمترین اصول حاکم بر اسناد تجاری میباشد که متاسفانه بسیاری از مردم از آن آگاهی کافی ندارند.
بنابراین چنانچه در این زمینه نیازمند مشاوره حقوقی تخصصی هستید با تیم حقوقی دادفروز در ارتباط باشید.
سوالات متداول
- اصل استقلال امضاها در اسناد تجاری چیست؟
به این معنا است که ایرادات مربوط به هر یک از امضاکنندگان سند تجاری فقط نسبت به خود او معتبر است و نسبت به سایر امضاها تسری پیدا نمیکند.
- شرایط استناد به اصل استقلال امضاها در اسناد تجاری چیست؟
برای اینکه دارنده چک بتواند به اصل استقلال امضاها در اسناد تجاری استناد نماید باید با حسننیت بوده و به ایرادات موجود در امضاهای قبلی آگاه نبوده باشد.
- اگر امضای صادرکننده چک جعلی باشد آیا همچنان ظهرنویسها مسئول پرداخت وجه مندرج در چک هستند؟
با توجه به اصل استقلال امضاها در اسناد تجاری اگر ایرادی در رابطه با یکی از امضاها وجود داشته باشد به سایر امضاها تسری پیدا نمیکند.
هر یک از ظهرنویسها مسئول پرداخت چک خواهند بود.
بدون دیدگاه