نحوه رسیدگی در دیوان عالی کشور به چه شکل است؟

نحوه رسیدگی در دیوان عالی کشور به چه شکل است؟ دیوان عالی کشور یکی از مهم‌ترین مراجع رسیدگی قضایی می‌باشد.

یکی از پرچالش‌ترین مسائلی است که همیشه ذهن عموم را درگیر کرده است، نحوه رسیدگی در دیوان عالی کشور می‌باشد.

در این مطلب قصد داریم این موضوع را به اختصار و در حد توان بشکافیم زیرا که دیوان عالی کشور به عنوان بالاترین مرجع حقوقی، نقش بسیار مهمی‌در نظارت بر اجرای صحیح قانون دارد.

این دیوان، به منظور حل اختلافات و رسیدگی به مسائل حقوقی مهم در محاکم دادگستری فعالیت می‌کند.

یکی از وظایف اصلی دیوان عالی کشور، صدور رای وحدت رویه در صورت وجود تعدد آرا در محاکم است.

ساختار این دیوان شامل دادسرا، هیئت‌های عمومی‌ و شعب حقوقی و کیفری است که هر کدام دارای دو قاضی می‌باشند.

دادسرای کل دیوان عالی کشور نیز مسئولیت پیگیری و رسیدگی به امور مربوط به دادسراهای سراسر کشور را بر عهده دارد.

این دیوان با اعضای مجرب و کارآمد خود، به حفظ عدالت و اصول قانونی در اجرای عدالت کمک می‌کند.

پس در نتیجه مهم است که بدانیم نحوه رسیدگی در دیوان عالی کشور بر اساس چه شالوده‌ای استوار است.

هیئت عمومی ‌دیوان عالی کشور

برای اطلاع از نحوه رسیدگی در دیوان عالی کشور، قبل از هر چیزی باید درمورد شاکله این هیئت و افراد تشکیل دهنده اطلاعاتی کسب کنیم.

هیأت عمومی، به عنوان یک مجموعه از افراد متخصص و ماهر در زمینه‌های حقوقی و قضایی، برای صدور آراء و تصمیم گیری در خصوص موارد اصراری و وحدت رویه تشکیل می‌شود.

اعضای این هیأت شامل رؤسا، مستشاران، اعضای معاون شعب دیوان و دادستان کل کشور یا نماینده وی می‌باشند.

 در صورت نیاز، معاون هیأت عمومی ‌می‌تواند از نظرات کارشناسان و صاحب نظران موضوعی و استادان متخصص در حوزه‌های مرتبط با موضوع استفاده کند تا به تصمیم گیری بهتر و منطقی‌تر کمک کنند.

این هیأت با ریاست رییس دیوان یا یکی از معاونان قضایی وی، جلسات خود را برگزار کرده و تصمیمات لازم را اتخاذ می‌کند.

در قانون قضایی، حضور افراد مختلف در دیوان به منظور رسیدگی به پرونده‌ها و صدور رأی‌های قضایی بسیار حائز اهمیت است.

از جمله این افراد می‌توان به قضات، کارآموزان قضایی، استادان دانشگاه، وکلا، کارآموزان وکالت و دانشجویان دانشکده‌های حقوق اشاره کرد.

بر اساس قانون آیین دادرسی کیفری، درخواست صدور رأی وحدت رویه باید به معاونت هیأت عمومی ‌ارسال شود.

همچنین، مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه موظف است با همکاری معاونت هیأت عمومی ‌سامانه‌ای برای شناسایی و استخراج آراء متعارض ارائه دهد.

این اقدامات به منظور ارتقاء عدالت و کارایی در محیط قضایی انجام می‌شود و نقش بسیار مهمی‌در حفظ امنیت و امنیت حقوق شهروندان دارد.

نحوه رسیدگی در دیوان عالی کشور

در ابتدا باید خاطر نشان کرد که نحوه رسیدگی در دیوان عالی کشور با رعایت مواد قانونی مربوطه انجام می‌شود.

اگر در پرونده‌ها ایراد یا نقصی وجود داشته باشد، اعضای هیأت عمومی ‌نظر خود را بر اساس مدارک و ادله مستند بیان می‌کنند.

هیأت عمومی‌ در موعد مقرر تشکیل می‌شود و ابتدا با تلاوت آیاتی از قرآن مجید شروع به کار می‌کند.

اعضای هیأت عمومی ‌با توجه به مدارک و شواهد مطروحه، نظر خود را برای رسیدگی به پرونده‌ها بیان می‌کنند.

اگر تعداد ثبت نام کنندگان بیشتر از حد معین باشد، رییس جلسه نظرخواهی می‌کند و بر اساس تصمیم اکثریت اقدامات لازم را انجام می‌دهد.

در نهایت، تصمیمات هیأت عمومی ‌با نظر اکثریت اعضا صادر می‌شود و در صورت عدم حصول اکثریت، یکی از مستشاران یا اعضای معاون دیوان به تعیین رییس دیوان یا معاون اول در صدور رأی مشارکت می‌کند.

چه اقداماتی در جلسات دیوان عالی صورت می‌گیرد؟

با توجه به آن که نحوه رسیدگی در دیوان عالی کشور را مورد بررسی قرار دادیم حال باید به بررسی اقدامات دیوان عالی نیز بپردازیم.

جلسه با تلاوت آیاتی از قرآن مجید آغاز می‌شود.

سپس، معاون هیأت عمومی‌ یا یکی از اعضای شعبه صادرکننده رأی، گزارش مربوط به موضوع مورد بحث را ارائه می‌دهد.

اگر پرونده‌ای ایرادی داشته باشد یا ناقص باشد، نظر اعضا جلب شده و در صورتی که اکثریت با ایراد یا نقص پرونده موافقت کنند، پرونده از دستور جلسه خارج خواهد شد.

در غیر این صورت، هیأت عمومی‌ تصمیم خود را اعلام می‌کند.

هر یک از اعضای هیأت عمومی، در زمان مقرر نظر خود را درباره موضوع به صورت مستند و مستدل بیان می‌کنند.

در صورتی که تعداد زیادی نظر ثبت شود، پس از بیان نظرات پنج نفر از هر دو طرف، رییس جلسه تصمیم می‌گیرد که آیا مذاکرات باید ادامه یابد یا خاتمه پیدا کند.

بر اساس تصمیم اکثریت، اقدامات بعدی انجام می‌شود.

رسیدگی به تخلف مقامات

در حالی که مقامات باید به عنوان نمایندگان قانون، با اخلاق و عدالت عمل کنند، اما گاهی اوقات تخلفاتی از سوی آن‌ها رخ می‌دهد.

در این صورت، دیوان مسئولیت پذیری رسیدگی به این تخلفات را بر عهده دارد.

اگرچه شیوه‌ای خاص برای این موضوع در قوانین تعیین نشده است، اما نحوه رسیدگی در دیوان عالی کشور و رسیدگی به تخلفات با رعایت تشریفات و قوانین مربوطه انجام می‌شود.

اگر دادستان کل کشور معتقد باشد که یک قاضی از ناحیه‌ای تخلف کرده است، پرونده به یکی از معاونان قضایی دادستان ارجاع داده می‌شود.

این معاون بر اساس تحقیقات خود نظر خود را اعلام کرده و در صورت لزوم کیفرخواست صادر می‌کند تا اقدامات لازم برای تعقیب و رسیدگی به تخلفات انجام شود.

این فرآیند نشان از اهمیت حفظ عدالت و اصلاح مقامات دارد.

همچنین نقش مهمی ‌در حفظ اعتماد عمومی ‌دارد.

ماده ۴۰ از دستورالعمل قضایی ایران به رییس قوه قضاییه و مراجع نظارتی اجازه می‌دهد که در صورت داشتن دلایل مشخص برای وقوع تخلف رییس جمهور، مراتب را به رییس دیوان اعلام کنند.

این اقدام در راستای اجرای بند ۱۰ اصل ۱۱۰ قانون اساسی و ماده ۱۹ قانون تعیین حدود وظایف و اختیارات و مسئولیت‌های ریاست جمهوری انجام می‌شود.

پس از انجام تحقیقات مقدماتی توسط رییس دیوان، نتیجه به دادستان کل کشور اعلام شده و در صورت کافی بودن دلایل، پرونده به هیأت عمومی‌ وحدت رویه ارجاع می‌شود.

همچنین، ماده ۴۱ این دستورالعمل به مقامات مذکور حق دفاع و تدارک دفاع از وکیل، احضار، جمع آوری دلایل و سایر مراحل دادرسی را اعطا می‌کند.

در صورت نقص تحقیقات، رییس هیأت مربوط می‌تواند تکمیل تحقیقات را از دادسرای دیوان درخواست کند.

سخن پایانی

دیوان عالی کشور به عنوان یکی از مراجع قضایی مهم در ساختار قضایی کشور، مسئولیت رسیدگی به پرونده‌هایی که به آن ارجاع می‌شود را بر عهده دارد.

این دیوان در مواردی که به اختلافات بین دولت و شهروندان یا بین دولت و دولت‌ها مربوط می‌شوند، نظر خود را اعلام می‌کند.

نحوه رسیدگی در دیوان عالی کشور به صورت دقیق و حساس انجام می‌شود و از اهمیت بالایی برخوردار است.

قضات این دیوان با دقت و حیثیت به بررسی موارد مورد ارجاع می‌پردازند و تصمیمات خود را بر اساس قوانین و مقررات مربوط اتخاذ می‌کنند.

این نحوه رسیدگی دقیق و حرفه‌ای در دیوان عالی کشور، به افزایش اعتماد عمومی ‌به سازوکارهای قضایی و حفظ عدالت در جامعه کمک می‌کند.

همچنین پیشنهاد می‌کنیم جهت دریافت مشاوره و کسب اطلاعات بیشتر در خصوص وظایف و اختیارات دیوان عالی کشور با مشاورین موسسه دادفروز در ارتباط باشید.

[bookly-form hide=”date,week_days,time_range”]