بررسی انواع خیانت در امانت

انواع خیانت در امانت کدام‌اند؟ خیانت در امانت در قانون کیفری و در بحث جرایم علیه اموال مطرح است.

در خصوص جرم خیانت در امانت نیز دعاوی کیفری بسیاری مطرح می‌گردد.

انواع خیانت در امانت فقط راجع به عقد ودیعه نیست بلکه شامل هرچیزی می شود که ما به دیگری داده‌ایم.

در یک تعریف ساده حالتی را تصور کنید که  به شخصی چیزی داده‌اید که قرار بر این بوده است که پس بدهد یا به مصرف معینی برساند.

حال خلاف این امر واقع گردیده و خیانت در امانت صورت گرفته است.

این لفظ با کلاهبرداری تفاوت دارد.

اکثرا این دو مفهوم را با هم اشتباه می‌گیرند.

در ادامه به بررسی تفاوت کلاهبرداری با خیانت در امانت خواهیم پرداخت و انواع خیانت در امانت را به صورت حقوقی و تخصصی شرح می‌دهیم.

خیانت در امانت چیست؟

منظور از امانت امانت عرفی است.

یعنی مال یا هر کار با اجرت و بی اجرتی که به کسی داده شده و آن شی یا باید پس داده می‌شده یا مورد مصرف خاصی قرار می‌گرفت.

اما شخصی که به او سپرده شده علاوه بر این که بر خلاف توافق عمل کرده، به ضرر مالک یا کسی که متصرف آن مال بوده امانت را مصرف، تلف یا مفقود کرده است.

ما یک امانت قانونی داریم و یک امانت قراردادی.

مثلا وقتی شما ولی کسی هستید و قانون شما را امین قرار داده اگر نسبت به اموال خیانت کنید خیانت در امانت تلقی نمی‌شود.

عمل شخص هنگامی خیانت در امانت تلقی می‌شود که حتما قراردادی وجود داشته و مشروع باشد.

فرقی ندارد در این خصوص که مالی که به کسی سپرده شده منقول باشد یا غیر منقول.

مثلا کلید خانه که به کسی می‌سپاریم و آن شخص به ما پس نمی‌دهد.

یک رکن مهم انواع خیانت در امانت، سپرده شدن است.

تا زمانی که مالی به کسی سپرده نشود خیانت در امانت تلقی نمی‌شود.

در ادامه نیز انواع خیانت در امانت را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

انواع خیانت در امانت کدام‌اند؟

یکی از انواع خیانت در امانت، سوءاستفاده از سفید مهر یا سفید امضا است.

در این نوع ما حالتی را داریم که کسی از سفید مهر یا سفید امضایی که یا به او سپرده شده یا خودش به دست آورده است سوءاستفاده می‌کند.

در اینجا منظور از سوءاستفاده صرفا مالی نیست.

مثلا شخصی که علیه شخصی دیگر با جعل امضا و مهر مستنداتی را منتشر کرده است.

شرط دیگر این جرم آن است که صرفا امضای خالی نباشد بلکه مطلب یا چیزی را با آن امضا مورد استفاده قرار داده باشد.

اختلاس

باید گفت یکی دیگر از انواع خیانت در امانت اختلاس می‌باشد.

اختلاس از اصطلاحات حقوق جزا بوده و به معنای تصرف در اموال دولتی (بیت‌المال) است که بر عهده فرد یا نهادی قرار گرفته و در جای غیر معین‌ شده به نفع خود یا دیگری سوءاستفاده می‌شود.

این جرم که از انواع خیانت در امانت است معمولاً با مجازات سنگینی همراه می‌باشد.

متخلس پس از گرفتن مال، تعزیر می‌شود و حد دزدی و محارب بر او جاری نمی‌شود.

این جرم مالی غیرقابل گذشت است.

قانونگذاران برای مقابله با آن قوانین سخت‌تر و مجازات سنگین‌تری تصویب کرده‌اند.

اختلاس تنها توسط گروه خاصی مثلا کارمندان دولت یا مامور به خدمات عمومی قابل ارتکاب است.

باید بدانید در این نوع از خیانت در امانت، مال حسب وظیفه به آن شخص سپرده شده باشد.

مثلا بانک‌های خصوصی مامور به خدمات عمومی هستند ولی یک شرکت خصوصی شامل این ماده نمی‌شود.

تفاوت اختلاف با تصرف غیر قانونی

تفاوت این دو مورد در آن است که در اختلاس کارمند مالی که به او سپرده شده را یا به نفع خودش یا به نفع دیگری تصاحب می‌کند.

در استفاده غیر قانونی شخص مال را نمی‌برد و در تصرف همان شرکت است.

مثلا یک کارمند، کامپیوتر شرکت را برای شخص ب از شرکت بر می‌دارد و به جای آن یک کامپیوتر ارزان قیمت می‌گذارد.

در اینجا اختلاس صورت گرفته و مهم نیست ب اطلاع داشته است یا خیر.

انواع خیانت در امانت بر اساس قانون تجارت

خیانت در امانت در قانون تجارت به عنوان یکی از جرایم قرار گرفته است.

این جرم به صورت مستقیم به افرادی اشاره دارد که در حوزه تجارت و با اعتماد به ایشان، مال یا دارایی‌هایی را به آن‌ها می‌سپارند.

اگر فرد مورد اعتماد به هر دلیلی این مال را به نفع خود یا شخص دیگری استفاده کند، مرتکب جرم خیانت در امانت شده است.

دلالی که در انجام معامله از طرف دیگر معامله، وجهی دریافت کرده یا وعده وجهی را قبول کند، در واقع به خیانت در امانت مرتکب می‌شود.

بر اساس قانون تجارت، اگر دلال در معامله، قیمتی علاوه بر قیمت خرید یا کمتر از قیمت فروش دریافت کند، حق‌العمل نخواهد بود و ممکن است مورد مجازات قرار گیرد.

این ماده قانونی برای حمایت و حفاظت از حقوق طرف‌های معامله کننده قرار گرفته و برای دلالان متخلف، مجازات‌های لازم را در نظر می‌گیرد.

اگر حق‌العمل کار از قیمت مورد انتظار کارفرما بالاتر یا از آن کمتر بفروشد، او ممکن است مجازات خیانت در امانت را تحمل کند.

به عنوان مثال، در ماده ۵۵۵ قانون تجارت آمده که در صورتی که مدیر تصفیه در فرآیند ورشکستگی، وجهی از اموال تاجر را به طور نادرست استفاده کند، به مجازات خیانت در امانت محکوم می‌شود.

خیانت در امانت در قانون ثبت

یکی از انواع خیانت در امانت در قانون ثبت است.

به منظور حفاظت از اموال وقفی و حبسی و ثلث باقی است که به عنوان مالکیت تعریف شده‌اند، صادر شده است.

این ماده به افراد مسئولیت تحقق اهداف و قوانین وقف و حبس را تحمیل می‌کند.

در صورت عدم انجام وظایف و تکالیف امانتی، مجازات خیانت در امانت را برای آن‌ها تعیین می‌کند.

این جرم به معنای عدم اجرای وظایف متولی و نماینده وقف به درستی می‌باشد.

افرادی که مسئولیت اداره و مدیریت اموال وقف را بر عهده دارند، باید با حفظ حقوق و اموال مربوط به وقف، به این وظیفه خود عمل کنند.

در صورتی که این افراد از امانت خود برخوردار نباشند و به هر نحوی سوءاستفاده کنند، مجازات‌های قانونی برای آنها لازم خواهد شد.

انحصار وراثت

خیانت در امانت در قانون تصدیق انحصار وراثت نیز مورد توجه قرار گرفته و یکی از انواع خیانت در امانت است.

بر اساس ماده ۶ این قانون، اگر اموال منقول یا غیر منقول و وجه نقد متعلق به اشخاص مجهول الوارث، در تصرف دولت، موسسات تجارتی، صرافی یا اشخاص قرار گیرد و هیچ کس به عنوان وراثت ادعا ننماید، ادعائی پذیرفته نخواهد شد و اموال مزبور به دولت تعلق خواهد گرفت.

بنا به ماده ۱۱ قانون انحصار وراثت، اشخاصی که اموالی از اشخاص مجهول الوارث یا مدیونین به اشخاص مزبور در اختیار دارند، موظف‌اند پس از انقضاء مدت مقرر، این اموال را به دولت تسلیم یا تادیه کنند.

در غیر این صورت، به مجازاتی که در قوانین جزائی برای انواع خیانت در امانت تعیین شده است، محکوم خواهند شد.

این ماده قانونی جهت حفظ حقوق اشخاص مجهول الوارث و اطمینان از تأمین حقوق آن‌ها تصریح شده است.

سخن پایانی

خیانت در امانت به معنای عدم بازگرداندن مال به صاحب آن پس از مطالبه است و این نشان از سوء نیت امین است.

برای اثبات این جرم، ادله معمولی مانند شهادت، اقرار یا سند مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مجازات این جرم شش ماه تا سه سال حبس است.

رسیدگی به آن نیز در دادسرای عمومی و دادگاه کیفری دو انجام می‌شود.

اموالی که ممکن است شامل موضوع این جرم شوند، هر مال قیمی و عینی است.

در مورد اموال کلی اما قضات ممکن است در اعمال حکم به خیانت در امانت تردید داشته باشند.

همچنین، امکان شکایت و اعتراض به رای خیانت در امانت وجود دارد که در دادگاه‌های تجدید نظر بررسی می‌شود.

به منظور دریافت مشاوره و کسب اطلاعات بیشتر در خصوص مجازات انواع خیانت در امانت می‌توانید با مشاورین موسسه دادفروز در ارتباط باشید.