واخواست سند تجاری چیست؟ اسناد تجاری از قبیل برات و سفته و چک از مهمترین ابزارهای پرداخت در معاملات تجاری و حتی معاملات منعقد شده میان مردم هستند.
در همین راستا نیز قانونگذار برای حمایت از این اسناد تجاری و افزایش اعتبار آنها در معاملات قوانین سختگیرانهای را در جهت حمایت از دارنده این اسناد مقرر نموده است.
همچنین مزایای زیادی را برای دارنده اسناد تجاری در نظر گرفته است.
با این حال برای بهرهمندی از این مزایا لازم است که دارنده سند تجاریِ پرداخت نشده نسبت به واخواست آن سند تجاری اقدام نماید تا بتواند از آن مزایا استفاده کند.
واخواست میتواند برای چک، سفته و برات باشد.
با توجه به دعاوی تجاری مطروحه در هر نوع از این واخواستها قوانین و شرایط متفاوتی از سوی قانونگذار بیان گردیده است.
فهرست مطالب
واخواست سند تجاری چیست؟
گاهی از اوقات پیش میآید که ممکن است برات و سفته و چک در زمان سررسید و موعد مقرر پرداخت نشوند.
در این صورت فرد دارنده میتواند اقدام به واخواست آن سند تجاری کند.
در یک تعریف ساده میتوان واخواست را عبارت از اعتراض دارنده چک، سفته یا برات به عدم پرداخت وجه مندرج در سند تجاری در زمان سررسید آن دانست.
به عبارت دیگر واخواست یک اعلام رسمی مبنی بر وصول نشدن وجه سند تجاری میباشد که توسط دارنده سند تجاری به عمل میآید.
مخاطب این اعلامیه کسی میباشد که مسئول پرداخت وجه سند تجاری است.
به موجب ماده ۲۹۵ قانون تجارت هیچ نوشتهای نمیتواند از طرف دارنده برات جایگیر اعتراض نامه شود.
واخواست دارای انواع متعددی میباشد که هر کدام قوانین و ضوابط خاص خود را دارند.
برای مثال واخواست ممکن است نسبت به چک برگشتی به عمل بیاید.
در این صورت دارنده چک باید به بانک مراجعه کند و پس از آگاهی از بلامحل بودن چک، گواهی عدم پرداخت را که از سوی بانک صادر میشود تحصیل نماید.
یکی دیگر از انواع واخواست، واخواست برات میباشد که نسبت به برات صورت میپذیرد.
نوع آخر واخواست نیز مربوط به واخواست سفته است.
تشریفات واخواست سند تجاری
به موجب ماده ۲۸۰ قانون تجارت امتناع از تأدیه وجه برات باید در ظرف ۱۰ روز از تاریخ وعده به وسیله نوشته که اعتراض عدم تأدیه نامیده میشود معلوم گردد.
لازم به ذکر است که مفاد این ماده در خصوص سفته نیز لازم الاجرا میباشد.
در این زمینه باید اشاره کنیم که مبدا محاسبه مهلت واخواست از فردای روزی میباشد که موعد پرداخت وجه سند تجاری بوده است.
در مورد چک نیز اگر چک در همان مکانی که صادر شده باید تأدیه گردد دارنده چک باید در ظرف ۱۵ روز از تاریخ صدور وجه آن را مطالبه کند.
اگر از یک نقطه به نقطه دیگر ایران صادر شده باشد باید در ظرف ۴۵ روز از تاریخ صدور چک مطالبه شود.
در صورتی که دارنده چک در ظرف مواعد مذکوره در این ماده پرداخت وجه آن را مطالبه نکند دیگر دعوی او بر علیه ظهرنویس مسموع نخواهد بود.
اگر وجه چک به سببی که مربوط به محال علیه است از بین برود دعوی دارنده چک بر علیه صادرکننده نیز در محکمه مسموع نیست.
گواهی عدم پرداختی که از سوی بانک در خصوص چک صادر میشود به منزله واخواست چک میباشد.
دارنده چک به جز دریافت گواهی عدم پرداخت لازم نیست که کار دیگری را انجام دهد.
بررسی تشریفات واخواست سند تجاری
باید اضافه کنیم که اگر واخواست سند تجاری توسط دارنده آن در مهلتهای مقرر صورت نپذیرد امتیازات و حمایتهای قانونگذار از او سلب شده و او دیگر نمیتواند از تمام امتیازات قانونی استفاده کند.
اگر واخواست در مهلت قانونی صورت نپذیرد آن سند دیگر مزایای سند تجاری را ندارد و تنها یک سند عادی طلب قلمداد میشود.
یکی از امتیازاتی که برای اسناد تجاری پیشبینی شده این است که تامین خواسته بدون پرداخت خسارت احتمالی صورت میپذیرد.
در حالی که اگر طلب مستند به یک سند عادی باشد تامین خواسته باید با تودیعه خسارت احتمالی باشد.
همچنین به موجب ماده ۲۴۹ قانون تجارت برات دهنده، کسی که برات را قبول کرده و ظهرنویسها در مقابل دارنده برات مسئولیت تضامنی دارند.
دارنده برات در صورت عدم تأدیه و اعتراض میتواند به هر کدام از آنها که بخواهد منفرداً یا به چند نفر یا به تمام آنها مجتمعاً رجوع نماید.
همین حق را هر یک از ظهرنویسها نسبت به برات دهنده و ظهرنویسهای ماقبل خود دارد.
اقامه دعوی بر علیه یک یا چند نفر از مسئولین موجب اسقاط حق رجوع به سایر مسئولیت برات نیست.
اقامهکننده دعوی ملزم نیست ترتیب ظهرنویسی را از حیث تاریخ رعایت کند.
ضامنی که ضمانت براتدهنده یا محال علیه یا ظهرنویسی را کرده فقط با کسی مسئولیت تضامنی دارد که از او ضمانت نموده است.
هزینههای واخواست سند تجاری
برای واخواست سند تجاری میبایست هزینههایی پرداخت شود.
از جمله باید مالیاتهای مربوط به سازمان امور مالیاتی پرداخت شده باشد.
هزینههایی نیز برای ابلاغ اوراق واخواست پرداخت گردد.
البته این هزینهها بعد از آنکه امور مربوط به واخواست سند تجاری به سرانجام رسید دارای قابلیت مطالبه میباشند.
در حال حاضر در حقوق ایران امکان تقاضای اعسار برای واخواست سند تجاری وجود ندارد.
به نظر میرسد که واخواست کننده میبایست هزینههای قانونی را پرداخت نماید.
مهلت طرح دعوا بعد از واخواست سند تجاری چقدر است؟
اگر دارنده براتی که بایستی در ایران تأدیه شود و به علت عدم پرداخت اعتراض شده بخواهد از حقی که ماده ۲۴۹ برای او مقرر داشته استفاده کند باید در ظرف یکسال از تاریخ اعتراض اقامه دعوی نماید.
مفاد این ماده که در خصوص سفته نیز اجرا میشود بیانگر آن است که جهت بهرهمندی از امتیازات مندرج در ماده ۲۴۹ قانون تجارت، دارنده سند تجاری باید در ظرف یک سال از تاریخ اعتراض طرح دعوا کند.
در غیر این صورت امتیازات مذکور را از دست خواهد داد.
نتیجهگیری
اسناد تجاری امروزه یکی از مهمترین ابزارهای پرداخت در معاملات تجاری منعقد شده میان مردم هستند.
گاهی از اوقات پیش میآید که اسناد تجاری در زمان مقرر پرداخت نمیشوند.
در این صورت لازم است که دارنده سند تجاری اقدام به واخواست سند تجاری کند تا بتواند از امتیازات قانونی که برای اسناد تجاری در نظر گرفته شده بهرهمند شود.
به موجب قوانین دارنده سند تجاری باید در ظرف ۱۰ روز از عدم پرداخت آن نسبت به واخواست یا اعتراض به عدم پرداخت وجه سند تجاری مبادرت کند.
پس از آن در ظرف مدت یک سال مبادرت به اقامه دعوا برای مطالبه حقوق قانونی خود نماید.
مسائل حقوقی مربوط به واخواست سند تجاری یکی از مهمترین و پیچیدهترین مسائل حقوقی در زمینه حقوق اسناد تجاری میباشد.
بنابراین چنانچه در این زمینه نیازمند مشاوره حقوقی تخصصی هستید با تیم حقوقی دادفروز در ارتباط باشید.
سوالات متداول
- واخواست سند تجاری چیست؟
عبارت از اعتراض رسمی دارنده سند تجاری به عدم پرداخت وجه مندرج در آن در مورد مقرر میباشد.
- مهلت واخواست سند تجاری چقدر است؟
باید گفت مهلت واخواست سند تجاری سفته و برات ۱۰ روز از تاریخ عدم پرداخت میباشد.
در خصوص چک نیز میتوان با مراجعه به بانک گواهی عدم پرداخت دریافت نمود.
دریافت این گواهی به منزله واخواست میباشد.
- پس از واخواست دارنده سند تجاری چه اقداماتی باید انجام دهد؟
دارنده سند تجاری باید در ظرف یک سال مبادرت به طرح دعوا در جهت مطالبه حقوق خودش نماید.
در غیر این صورت از مزایایی که برای سند تجاری در نظر گرفته شده محروم میشود.
بدون دیدگاه