حضانت فرزند بعد از فوت پدر و ازدواج مادر

حضانت فرزند بعد از فوت پدر و ازدواج مادر بر عهده کیست؟ در متون دینی یکی از اهدافی که برای تشکیل زندگی مشترک برشمرده شده است، تولید مثل و بقای نسل می‌باشد.

بعد از آن­که فرزندان متولد شدند، نگهداری فیزیکی و جسمانی فرزندان به عنوان یک حق و تکلیف بر عهده پدر و مادر آن‌ها قرار می‌گیرد.

آن­ها نمی‌توانند بعد از به دنیا آمدن فرزندان از نگهداری فرزندان خود سر باز بزنند.

در صورتی که چنین کاری را انجام دهند، دعاوی حضانت مطرح شده و دادگاه آن­ها را مجبور به نگه­داری از فرزند خود می‌کند.

با مطرح شدن دعاوی خانواده اگر چنین اجباری ممکن نباشد دادگاه به هزینه پدر و در صورتی که پدر فوت شده باشد به هزینه مادر، نگهداری فرزندان را به اشخاص ذی صلاح خواهد سپرد.

طبق قانون، ریاست خانواده با مرد است.

او موظف است که مایحتاج زندگی را فراهم کند.

به این معنا نیست که حق حضانت منحصراً در اختیار او باشد.

مطابق قانون، حضانت فرزندان چه دختر باشند وچه پسر، تا سن ۷ سالگی بر عهده مادر قرار دارد.

پس از آن تا سن ۹ سالگی در مورد دختران و تا سن ۱۵ سالگی در مورد پسران بر عهده پدر قرار می‌گیرد.

بعد از آن نیز حضانت بر اساس مصلحت طفل و کودک معین خواهد شد.

نکته‌ای که وجود دارد آن است که در صورتی که مادر بعد از طلاق ازدواج کند، حضانت طفل در صورت تقاضای پدر از او سلب خواهد شد.

در صورتی که پدر فوت نماید و از این جهت حضانت طفل بر عهده مادر قرار گرفته باشد، اوضاع تا قدری متفاوت خواهد بود.

در ادامه به بررسی شرایط و ضوابط حضانت فرزند بعد از فوت پدر و ازدواج مادر خواهیم پرداخت.

تعریف حضانت

حضانت ناظر به نگه­داری، مراقبت فیزیکی، جسمانی و تربیت فرزندان است.

به موجب ماده ۱۱۶۸ قانون مدنی نگهداری اطفال هم حق و هم تکلیف ابوین است.

حضانت، حق والدین بوده و نمی‌توان آنان را، از اعمال آن منع نمود.

لذا هر یک از آنان، به جهت احقاق حق خویش در صورت لزوم می‌تواند به مقامات صالح مراجعه نماید.

حق حضانت، منحصر به والدین طفل بوده و تا زمانی که صلاحیت خود را برای اعمال این حق از دست نداده باشند؛ هیچ‌کدام از نزدیکان کودک، نمی‌تواند مدعی حضانت او گردد.

باید اشاره کنیم که حق حضانت فرزند با مسئله ولایت و قیمومت که مرتبط با امور مالی هستند تفاوت دارد.

بعد از فوت پدر، ولایت و قیومت فرزند بر عهده پدربزرگ فرزند خواهد بود.

نفقه نیز بر عهده پدربزرگ قرار خواهد گرفت.

حق حضانت قائم به شخص است و نمی‌توان آن را به دیگری انتقال داد.

این حق تنها در صورتی ساقط خواهد شد که حضانت یکی از والدین بر کودک، با مصلحت و منفعت کودک تعارض داشته باشد.

زیرا مصلحت کودک بر حقوق والدین او ترجیح دارد.

البته بر طبق ماده ۱۱۷۴ قانون مدنی در صورتی که به علت طلاق یا به هر جهت دیگر ابوین طفل در یک منزل سکونت نداشته باشند هر یک از ابوین که طفل تحت حضانت او نمی‌باشد حق ملاقات طفل خود را دارد.

تعیین زمان و مکان ملاقات و سایر جزئیات مربوطه به آن‌ها در صورت اختلاف بین ابوین با محکمه است.

بنابراین حتی اگر پدر یا مادری که حضانت فرزندان را بر عهده ندارد دارای یک رذیله اخلاقی باشد که مصلحت کودک را در معرض خطر قرار می‌دهد، باز هم حق ملاقات با فرزند خود را خواهد داشت.

شرایط آن ابتدا تابع توافق طرفین خواهد بود.

در صورتی که طرفین توافق نکنند به حکم دادگاه، جزئیات آن مشخص خواهد شد.

حضانت فرزند بعد از فوت پدر و ازدواج مادر

در صورتی که پدر فوت نماید، حضانت فرزندان بر عهده مادر قرار می‌گیرد.

البته مشروط بر اینکه مادر از لحاظ اخلاقی صلاحیت و فضیلت‌های لازمه را داشته باشد.

باید اضافه کنیم که این تصور عرفی که پدربزرگ بعد از فوت پدر می‌تواند حضانت را از مادر سلب کند، تصور اشتباهی است.

چنانچه گفته شد در صورتی که مادر به لحاظ اخلاقی و روانی متعارف باشد هیچ­کس نمی‌تواند حضانت را از او سلب کند.

گفته شد که اگر طلاق رخ داده باشد در صورتی که بعد از طلاق، مادر ازدواج کند، در صورت تقاضای پدر دادگاه از مادر سلب حضانت خواهد کرد.

قانون‌گذار در مورد اینکه اگر پدر فوت کرده باشد و مادر بعد از فوت پدر مبادرت به ازدواج نماید، تعیین تکلیف ننموده است.

باید اشاره کنیم که ماده ۱۱۷۱ قانون مدنی بیان می‌دارد که در صورت فوت یکی از ابوین حضانت طفل با آن که زنده است خواهد بود.

هر چند متوفی پدر طفل بوده و برای او قیم معین کرده باشد.

در رویه عملی نیز چنانچه پدر فوت کرده باشد و مادر بعد از فوت پدر اقدام به ازدواج نماید مادر همچنان بر حضانت فرزندان اولویت خواهد داشت.

افرادی از قبیل قیم یا پدربزرگ نمی‌توانند بعد از فوت پدر در صورتی که مادر ازدواج کرده باشد تقاضای سلب حضانت از مادر را فقط به واسطه اینکه او ازدواج کرده است نمایند.

مگر اینکه دلایلی ارائه کنند مبنی بر اینکه مادر دارای فساد اخلاقی و روانی بوده که برای مصلحت کودک مضر است.

یا بتوانند ثابت کنند شخصی که مادر با او ازدواج کرده است دارای رذیله اخلاقی می‌باشد و مصلحت کودک در خطر قرار می‌گیرد.

 باید بگوییم که در صورت فوت ابوین طفل، حضانت او، بر عهده قیم خواهد بود.

جمع بندی

یکی از اهداف تشکیل خانواده در دین مبین اسلام، فرزندآوری و بقای نسل است.

بعد از تولد فرزندان نیز نگه­داری فیزیکی آن­ها یا همان حضانت بر عهده پدر و مادر طفل قرار می‌گیرد که هم حق و هم تکلیف آ­ن­ها می‌باشد.

آنها نمی‌توانند از آن سرباز بزنند.

حضانت ناظر به نگهداری فیزیکی فرزندان می‌باشد که با بحث قیمومت و ولایت تفاوت دارد.

تا زمانی که پدر و مادر دارای صلاحیت‌های لازم برای نگهداری از فرزند خود هستند نمی‌توان این حق را از آنها سلب نمود.

در صورتی که پدر فوت نماید اصولاً حضانت فرزندان بر عهده مادر قرار می‌گیرد.

اگر مادر بعد از فوت پدر مبادرت به ازدواج نماید این عمل او مسقط حق حضانت او نخواهد بود.

افرادی مانند پدربزرگ نمی‌توانند تقاضای سلب حق حضانت از او را نمایند.

مگر اینکه ثابت نمایند که مادر یا ناپدری که با فرزندان زندگی می‌کنند دارای رذایل اخلاقی هستند که مصلحت طفل را در معرض خطر قرار می‌دهد.

مسئله حضانت فرزند بعد از فوت پدر و ازدواج مادر، از جمله مسائل پرکاربرد و حساسی است که در دادگاه‌های خانواده مطرح می‌شود.

چنانچه در این زمینه نیازمند مشاوره حقوقی هستید با تیم حقوقی دادفروز در ارتباط باشید.

سوالات متداول

• حضانت فرزند بعد از فوت پدر و ازدواج مادر به چه کسی می‌رسد؟

بعد از فوت پدر حضانت فرزندان بر عهده مادر قرار می‌گیرد.

حتی اگر ازدواج کند خللی به این حق او وارد نخواهد شد.

• آیا پدربزرگ می‌تواند حضانت را از مادر سلب کند؟

در صورتی که پدر فوت کرده باشد، حضانت، حق مادر است.

پدر بزرگ نمی‌تواند این حق را از او سلب کند.

مگر اینکه ثابت نماید که مادر یا ناپدری، مصلحت طفل را در معرض خطر قرار می‌دهند.

• حضانت به چه معناست؟

باید گفت حضانت ناظر به نگه­داری فیزیکی، جسمانی کودک، تعلیم و تربیت طفل است.

به صورت توأمان هم حق و هم تکلیف والدین است.