منظور از واخواست سفته چیست؟

واخواست سفته چیست؟ در امور بانکی سفته یکی از مهم‌ترین اسناد تجاری به معنای خاص است.

قانونگذار در قانون تجارت، علاوه بر توصیف شرایط شکلی این سند، از دارنده آن حمایت‌های حقوقی نیز به عمل آورده است.

با این وجود سند سفته برخلاف چک، امکان شکایت کیفری ندارد.

همچنین شرایط واخواست سفته نیز از مقررات مربوط به واخواست برات پیروی می‌کند.

سفته و چک از این لحاظ نیز متفاوت هستند.

به طور کلی واخواست سفته به معنای اعتراض دارنده آن به عدم پرداخت مبلغ درج شده در برات است.

واخواست سفته اهمیت زیادی دارد زیرا باید در مهلت معینی انجام شود.

در غیر این صورت دارنده‌ برات اگر به دریافت واخواست سفته توجه نکند، ممکن است حقوقی را من جمله حق طرح دعوا علیه ظهرنویسان سفته را از دست بدهد.

با توجه به دعاوی تجاری و اهمیت بسیار واخواست سفته، در این مطلب به بررسی این موضوع و تشریفات انجام آن می‌پردازیم.

سفته چیست؟

باید گفت سفته تعهد به پرداخت مبلغی معین به دارنده سفته می‌باشد.

سفته از اسناد تجاری به معنای خاص محسوب می‌شود که مانند چک و برات، مزایای بسیاری برای دارنده آن دارد.

یکی از مهم‌ترین مزایای سفته این است که در صورت شکایت از صادرکننده سفته در مهلت قانونی، می‌توان مبلغ مندرج در سفته را از حساب وی توقیف نمود.

بدون آنکه نیازی باشد تا خواهان پولی را به حساب دادگاه به عنوان خسارات احتمالی عمل خود در صورت شکست در پرونده واریز نماید.

واخواست سفته چیست؟

در اسناد تجاری از جمله سفته، برای اثبات مراجعه دارنده سفته به سفته دهنده الزاماً دارنده سند باید اعتراض رسمی انجام دهد.

البته این تکلیف برخلاف طلب‌های مدنی می‌باشد.

زیرا در طلب مدنی طلبکار پس از عدم پرداخت و سررسید موعد طلب به دادگاه مراجعه و طلب خود را دریافت می‌نماید.

طبق مواد ۲۸۲ و ۲۸۳ اعتراض عدم تأدیه الزامی است.

همچنین طبق ماده ۲۹۵ هیچ نوشته‌ای نمی تواند از طرف دارنده برات جایگزین اعتراض نامه شود.

مگر در موارد مندرجه در مواد ۲۶۱ و ۲۶۲ و ۲۶۳ راجع به مفقود شدن برات.

این ماده در خصوص سفته نیز اجرا می‌شود.

در واقع، واخواست سفته که به معنای اعتراض رسمی به عدم پرداخت وجه آن می‌باشد، امری الزامی است.

نکته شایان ذکر است که امروزه اوراق واخواست سفته توسط دایره واخواست دادگستری در دادگاه‌های حقوقی توزیع می‌شود.

ذی‌نفع سند سفته، بعد از اینکه از صادر کننده تمایلی به پرداخت سند سفته را مشاهده ننمود، می‌تواند فرم‌ واخواست سفته را تکمیل کرده و با استفاده از آن در دادگاه طرح دعوا نماید.

اگر فرم واخواست سفته تکمیل نشود، چه تبعاتی برای دارنده سفته دارد؟

اگر اعتراض عدم تأدیه انجام نشود یا به عبارت دیگر، اگر دارنده برات فرم مربوط به واخواست سفته را در مهلت مقرر ۱۰ روزه تکمیل نکند، دیگر دارنده سفته نمی‌تواند به مسئولان سفته، یعنی ظهرنویسان و ضامنین ظهرنویسان سفته مراجعه کند.

همچنین در فرض عدم تکمیل فرم واخواست سفته، امکان صدور قرار تامین خواسته نیز وجود ندارد.

به عبارت دیگر، در صورت عدم واخواست سفته، دارنده سفته یکی از امتیازات مهم این سند تجاری را که قابلیت درخواست تامین بدون تودیع خسارت است را از دست می‌دهد.

منظور از این موضوع این است که دارنده سفته می‌تواند تمام مبلغ درج شده در سفته را به صورت قرار تأمینی پیش از صدور حکم، از دادگاه حقوقی تفاضا نماید.

دادگاه نیز ملکف است به درخواست او ترتیب اثر بدهد.

با این حال اگر او تشریفات واخواست سفته را طی نکرده باشد، دادگاه به درخواست وی توجه نخواهد نمود.

علاوه بر این، در صورتی که شخص واخواست سفته را انجام ندهد، مبدا خسارت از موعد مشخص شده در سند سفته نخواهد بود.

تبعات عدم تکمیل فرم واخواست سفته

در اسناد تجاری از جمله سفته اگر دارنده سند در موعد قانونی تشریفات مربوط به دریافت سند واخواست سفته را طی نماید، حق دارد که علاوه بر مطالبه تمام مبلغ سفته از همه متعهدین سفته، خسارت تأخیر در تادیه مبلغ سفته را از موعد مشخص شده در سند تا روز اجرای حکم مطالبه نماید.

لیکن در صورتی که تشریفات مربوط به واخواست سفته انجام نشود، مبدأ محاسبه خسارت تاخیر تادیه طبق ماده ۵۲۲ آیین دادرسی مدنی می‌باشد.

یعنی خسارات وارده بر صاحب سند سفته از روز طرح دعوا محاسبه می‌شود و نه از تاریخ مندرج بر روی سفته.

پرداخت مبلغ سفته توسط ثالث نیز بعد از اعتراض عدم تأدیه امکان پذیر است.

در صورت عدم دریافت و تکمیل فرم واخواست سفته، شخص ثالثی نمی‌تواند با پرداخت وجه آن، خود سند سفته را در اختیار بگیرد.

قانونگذار تمامی احکام فوق در مورد واخواست سفته را به این علت مقرر نموده است که اشخاص حتی‌الامکان، فرم واخواست سفته را از دایره واخواست دادگستری اخذ کنند.

سپس آن را به سرعت تکمیل نمایند تا نخست عدم پرداخت سند سفته به طور قطعی ثابت شده باشد.

از طرف دیگر، دادگاه زمان زیادی را برای بررسی پرداخت یا عدم پرداخت سند سفته توسط صادر کننده آن صرف نکند و از این طریق، از تورم پرونده‌های سفته جلوگیری شود.

واخواست سفته چه زمانی باید انجام شود؟

طبق ماده ۲۸۰، مهلت اعتراض عدم تأدیه وجه برات، ۱۰ روز از تاریخ سررسید برات است.

این ماده در خصوص واخواست سفته نیز لازم‌الاجرا می‌باشد.

با این وجود اگر روز دهم تعطیل باشد، اعتراض یا واخواست سفته روز بعد به عمل می‌آید.

همچنین در صورت بروز قوه قهریه مانند سیل یا زلزله نیز مهلت اعتراض تمدید می‌شود.

طبق ماده ۲۸۱، اگر روز دهم تعطیل باشد، مهلت اعتراض روز بعد تعطیلی خواهد بود.

مثلاً اگر جمعه روز دهم و آخرین روز برای واخواست سفته، مصادف با روز تعطیل باشد، آخرین مهلت اعتراض روز شنبه خواهد بود.

همچنین اگر غیر از روز دهم روزی تعطیل باشد، مهلت جدید داده نخواهد شد.

البته در ماده ۲۶۴، در مورد برات مفقود شده مهلت تنظیم واخواست ۲۴ ساعت است که به نظر می‌رسد واخواست سفته در فرض مفقودی نیز ۲۴ ساعت باشد.

مندرجات واخواست سفته

بر اساس قانون تجارت، واخواست یا اعتراض‌نامه باید حتما دو مورد ذیل را پوشش دهد.

• کپی کامل سند سفته با همه محتویات آن، مثل ظهرنویسی، امضای ضامن و…
• امر به تادیه وجه سفته.

یعنی صاحب سند باید به نحو کتبی ثابت کند که از صادرکننده مبلغ سفته را مطالبه نموده است.

در عمل این موضوع از طریق ارسال اظهارنامه به صادرکننده سفته انجام می‌شود.

نکته بسیار مهم آن است که در صورت عدم رعایت شرایط شکلی در تنظیم واخواست سفته، اعتراض و واخواست سفته باطل است و ارزشی ندارد.

در حکم نیز این است که اعتراضی انجام نشده است.

پس شخص باید به سرعت با توجه به شرایط فوق، واخواست سفته را به شکل صحیح تنظیم کند.

نتیجه‌گیری

در این مطلب به بررسی تشریفات واخواست سفته پرداختیم.

همچنین دانستیم که دارنده سفته باید ظرف مهلت ۱۰ روز از موعد پرداخت سفته، به عدم پرداخت سفته اعتراض کند.

در غیر این صورت، او حقوق متعددی مثل حق شکایت از ظهرنویسان سفته و ضامنین ایشان، حق تأمین مبلغ سفته بدون تودیع خسارت و قابلیت پرداخت سفته توسط ثالث را از دست خواهد داد.

سوالات متداول

• سفته چیست؟

باید گفت سفته، تعهد شخصی نسبت به پرداخت مبلغ معین به شخصی دیگر می‌باشد که معمولاً در نتیجه یک معامله صادر می‌گردد.

• واخواست سفته چیست؟

به اعتراض رسمی دارنده سند سفته، نسبت به عدم پرداخت مبلغ مندرج در آن در مهلت ۱۰ روزه گفته می‌شود.

• عدم واخواست سفته چه تبعاتی دارد؟

این موضوع، حق اقامه دعوا علیه ظهرنویسان سفته و ضامنین ظهرنویسان، تامین مبلغ سفته بدون سپردن خسارت احتمالی در حساب دادگستری و برخی حقوق دیگر را از صاحب سند سفته سلب می‌کند.

اگر در خصوص تشریفات واخواست سند و مهلت انجام آن سوالی دارید، کارشناسان ما در دادفروز آماده راهنمایی شما بزرگواران هستند.